Η ΕΕ καλεί για παγκόσμια απαγόρευση σε ορισμένα πλαστικά προϊόντα στον αγώνα κατά της ρύπανσης.

Το πλαστικό είναι σημαντικό υλικό για την οικονομία και την καθημερινή ζωή. Ωστόσο, η εκθετική αύξηση της παραγωγής και κατανάλωσής του τις τελευταίες δεκαετίες έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. Ηγέτες και διαπραγματευτές απ’ όλο τον κόσμο συναντιούνται στην Οτάβα στον Καναδά από τις 21 έως τις 29 Απριλίου στον τέταρτο κύκλο διαπραγματεύσεων για την προετοιμασία μιας νέας Συνθήκης του ΟΗΕ για την παγκόσμια ρύπανση από πλαστικά. Αναμένεται η παρουσία περισσότερων από 4.000 συμμετεχόντων από κυβερνήσεις, ΜΚΟ, πρόσωπα της βιομηχανίας και της πολιτικής σκηνής, με σκοπό να βρεθεί ένας τρόπος για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για ένα νέο νομικά δεσμευτικό πλαίσιο με στόχο την εξάλειψη της ρύπανσης από πλαστικά μέχρι το τέλος του 2024.

Σύμφωνα με δεδομένα του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ από το 2021, η παγκόσμια παραγωγή πλαστικών ανέρχεται σε περίπου 400 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Ωστόσο, μόνο περίπου το 12% των πλαστικών που παράγονται έχουν καταστραφεί με καύση και μόλις το 9% έχει ανακυκλωθεί. Το υπόλοιπο έχει είτε απορριφθεί σε χωματερές είτε απελευθερωθεί στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των ωκεανών. Στην Παγκόσμια Εκτίμηση των Πλαστικών του 2022, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης  (ΟΟΣΑ) υποδεικνύει ότι η διαρροή πλαστικών στο περιβάλλον προβλέπεται να διπλασιαστεί σε 44 εκατομμύρια τόνους ετησίως, επιδεινώνοντας τις περιβαλλοντικές και τις υγειονομικές επιπτώσεις. Παράλληλα, οι αποθέσεις συσσωρευμένων πλαστικών σε ποταμούς και ωκεανούς προβλέπεται να αυξηθούν από 140 εκατομμύρια τόνους το 2019 σε 493 εκατομμύρια τόνους το 2060. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή και χρήση πλαστικών επίσης προβλέπεται να διπλασιαστούν, φτάνοντας τα 4,3 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Χρειάζεται μια συνολική προσέγγιση κύκλου ζωής των πλαστικών, με απαγορεύσεις ορισμένων προϊόντων και βελτιωμένο σχεδιασμό νέων, όπου θα πρέπει να περιλαμβάνονται νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις κατά μήκος ολόκληρου του κύκλου ζωής των πλαστικών, από την παραγωγή έως τη διαχείριση των αποβλήτων και την τελική τους διάθεση, προκειμένου να αποτραπεί η ρύπανση από πλαστικά στο περιβάλλον των θαλάσσιων οικοσυστημάτων καθώς και σε άλλες περιοχές.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, Maroš Šefčovič, ο οποίος εκπροσωπεί την Επιτροπή στην Οτάβα, δήλωσε ότι: «Τα πλαστικά είναι σημαντικά για την οικονομία και την καθημερινή μας ζωή, αλλά οι σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία που προκαλεί η ρύπανση από τη χρήση και απόρριψή τους πρέπει να λήξουν. Η νέα παγκόσμια συμφωνία θα μετασχηματίσει τον τρόπο σχεδιασμού, παραγωγής, χρήσης και ανακύκλωσης των πλαστικών προϊόντων. Καλώ όλους να ενωθούν στον αγώνα κατά της ρύπανσης, ο οποίος θα διαχειριστεί επίσης τις κρίσεις κλίματος και βιοποικιλότητας που αντιμετωπίζει επί του παρόντος ο κόσμος μας”.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης στην πρωτεύουσα του Καναδά, οι διαπραγματευτές θα εργαστούν πάνω σε μια αναθεωρημένη πρόταση της συνθήκης, με σκοπό την τελική συνεδρίαση αργότερα μέσα στο έτος. Τα μέλη της επιτροπής διαπραγμάτευσης θα πρέπει να επιτύχουν συμφωνία για να εξασφαλίσουν την επιτυχή ολοκλήρωση του κειμένου της συνθήκης, σύμφωνα με την εντολή της Συνέλευσης του Περιβάλλοντος του ΟΗΕ.

Για να κινητοποιήσει την υποστήριξη, η ΕΕ είναι ενεργά εμπλεκόμενη στην Υψηλή Συμμαχία (High Ambition Coalition) για την Τέλος της Ρύπανσης από Πλαστικά, η οποία περιλαμβάνει 65 χώρες που έχουν δεσμευτεί σε υψηλούς στόχους στις διαπραγματεύσεις για την εξάλειψη της ρύπανσης από πλαστικά έως το 2040. Στις 15 Απριλίου, η Συμμαχία κυκλοφόρησε τη Υπουργική Δήλωσή της που ετοιμάστηκε για τη συνάντηση στην Οτάβα, συμπεριλαμβάνοντας τις βασικές νομικές δεσμευτικές υποχρεώσεις στη νέα συνθήκη, συμπεριλαμβανομένων και αυτών για τα προϊόντα από πλαστικό.

Οι διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια αυτής της τέταρτης συνεδρίασης της Επιτροπής θα συνεχιστούν μέχρι τις 29 Απριλίου. Αναμένεται η τελική μορφή της Συνθήκης για την παγκόσμια ρύπανση από πλαστικά να ολοκληρωθεί κατά την πέμπτη συνεδρίαση της Επιτροπής τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του τρέχοντος έτους. Η ΕΕ θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τους συμμάχους της και άλλους εταίρους με στόχο την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Η έγκριση ενός νομικά δεσμευτικού μέσου για την εξάλειψη της πλαστικής ρύπανσης αποτελεί μία κύρια προτεραιότητα του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία της ΕΕ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η παγκόσμια κοινότητα πέτυχε ένα σημαντικό ορόσημο κατά την πέμπτη συνεδρίαση της Ενωμένης Εθνικής Περιβαλλοντικής Συνέλευσης το Μάρτιο του 2022, όταν οι χώρες συμφώνησαν να ξεκινήσουν τις διαπραγματεύσεις.

Η Συμμαχία Υψηλών Βλέψεων, με την συνεργασία της Νορβηγίας και του Ρουάντα, συγκεντρώνει χώρες με παρόμοιες απόψεις, προωθώντας φιλόδοξους στόχους για το νέο νομικά δεσμευτικό πλαίσιο που θα αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο όγκο πλαστικών αποβλήτων που πνίγουν τον πλανήτη μας.