Η αβεβαιότητα των αγροτικών αγορών στην ΕΕ

Η γεωργία εξακολουθεί να επηρεάζεται από πολλά γεγονότα που είναι πέρα από τον έλεγχο των αγροτών, όπως οι κλιματικές και γεωπολιτικές κρίσεις. Αυτά τα γεγονότα έχουν συνέπειες στην παραγωγικότητα, το εμπόριο, τη ζήτηση των καταναλωτών και τις τιμές, με αποτέλεσμα να επηρεάζουν το εισόδημα των παραγωγών. Σύμφωνα με αναφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το φθινόπωρο του 2023 για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές των αγροτικών αγορών, οι τιμές των εισροών, όπως ενέργεια, λιπάσματα και ζωοτροφές, παρέμειναν σημαντικά υψηλές σε σχέση με τα προ-COVID επίπεδα. Επιπλέον, οι αβεβαιότητες για τους αγρότες προέκυψαν από έκτακτα καιρικά φαινόμενα, γεωπολιτικές συγκρούσεις και οικονομικούς παράγοντες, όπως υψηλά επιτόκια και αυξημένο κόστος εργασίας. Οι τιμές των τροφίμων βρέθηκαν εξίσου υψηλές, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι προοπτικές ανάκαμψης της ζήτησης των καταναλωτών. Η τελευταία αναφορά μεσοπρόθεσμων προοπτικών  για τις αγορές τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε το Μάιο του 2024, παρουσιάζει τις τελευταίες τάσεις και προοπτικές για τις βασικές αγροτικές αγορές.

Οι αγρότες της ΕΕ αντιμετωπίζουν πολλαπλές προκλήσεις σχετικά με το κόστος των εισροών, το οποίο παραμένει υψηλό παρά τη μείωση που παρατηρείται σε ορισμένες περιπτώσεις. Ενώ η παραγωγή λιπασμάτων ανακάμπτει, οι εισαγωγές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Από την αρχή του έτους, η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για τη στήριξη των αγροτών και τη διευκόλυνση της διαδικασίας, ενώ η Κοινή Γεωργική Πολιτική προσπαθεί να παρέχει στήριξη και σταθερότητα. Οι τιμές των τροφίμων παραμένουν υψηλές για τους καταναλωτές, ενώ οι καιρικές συνθήκες επιφέρουν νέες προκλήσεις. Συγκεκριμένα, ενώ ο δείκτης τιμών τροφίμων των καταναλωτών της ΕΕ σταθεροποιήθηκε από τον Μάρτιο του 2023, αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 43% σε σχέση με το 2015. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, η αύξηση ήταν πιο σημαντική, όπως στην Πολωνία (+65%) ή τη Λιθουανία (+69%). Επίσης, οι καιρικές συνθήκες αποδείχθηκαν σχετικά καλές για τις περισσότερες χειμερινές καλλιέργειες και τις λιβάδια, ωστόσο το αυξημένο επίπεδο υγρασίας αποτέλεσε πρόκληση για ορισμένα βορειοδυτικά μέρη της ΕΕ. Δεδομένων των απρόβλεπτων καιρικών φαινομένων και των απότομων αλλαγών που παρατηρήθηκαν τον περασμένο χρόνο, οι τρέχουσες ενδείξεις πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή.

Πιο συγκεκριμένα, η παραγωγή δημητριακών στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί την περίοδο 2024 – 2025, κυρίως λόγω βελτίωσης των αποδόσεων. Οι συνθήκες υγρασίας επηρέασαν θετικά την παραγωγή το προηγούμενο έτος, ενώ οι εισαγωγές ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές. Ταυτόχρονα, αναμένεται αύξηση στην παραγωγή φασολιών, αρακά, καλαμποκιού και ζάχαρης. Η παραγωγή ελαιόλαδου στην ΕΕ αναμένεται να ανακάμψει ελαφρώς την περίοδο 2023-2024 μετά τη χαμηλή σοδειά του προηγούμενου έτους, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών και μείωση της κατανάλωσης. Η παραγωγή κρασιού στην Ιταλία και την Ισπανία μειώθηκε λόγω κακών καιρικών συνθηκών, ενώ η κατανάλωση συνεχίζει τη μείωσή της λόγω προτίμησης νεότερων γενεών σε άλλα ποτά. Ακόμη, οι αντίξοες καιρικές συνθήκες επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή μήλων και πορτοκαλιών, αυξάνοντας την πίεση στους παραγωγούς.

Στον κτηνοτροφικό τομέα, παρά τη συνεχή μείωση γαλακτοπαραγωγικών ζώων στην ΕΕ (-0,5%), προβλέπεται ότι η προσφορά γάλακτος θα παραμείνει σχετικά σταθερή το 2024 (+0,4%), κυρίως λόγω αυξημένης απόδοσης (+0,9%). Η παραγωγή και οι εξαγωγές τυριού παραμένουν ισχυρές και αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται το 2024, ενώ οι εξαγωγές βουτύρου επίσης μπορεί να παραμείνουν σχετικά υψηλές και με σταθερή εγχώρια κατανάλωση. Ο τομέας της κτηνοτροφίας γενικά διανύει δομικές αλλαγές, καθώς οι καταναλωτές προτιμούν περισσότερο το κοτόπουλο, επομένως η κατανάλωση βόειου και χοιρινού κρέατος μειώθηκε το 2023 και αναμένεται να συνεχίσει τη μείωσή του μέχρι το τέλος του 2024. Η ζήτηση για κοτόπουλο παραμένει υψηλή, με την κατανάλωση να αυξάνεται και τις εισαγωγές να παραμένουν υψηλές.

Οι προοπτικές και οι τάσεις για τις αγροτικές αγορές δημοσιεύονται δύο φορές το χρόνο και βασίζονται στα πιο πρόσφατα δεδομένα και πληροφορίες από ειδικούς της αγοράς στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να κατεβάσετε την πιο πρόσφατη αναφορά εδώ: Report: EU agricultural markets short-term outlook – spring 2024