Ο ρόλος και τα πλεονεκτήματα των ΠΟΠ και ΠΓΕ γεωργικών προϊόντων

Προϊόντα με ονόματα όπως Mozzarella di Bufala Campana, Kölsch ή Figatellu de l’Ile de Beauté κ.α., συνδέονται με συγκεκριμένες περιοχές και, συνεπώς, με μια συγκεκριμένη γεωγραφική προέλευση. Το όνομα που αντικατοπτρίζει μια τέτοια σύνδεση μεταξύ προϊόντων και περιοχής προέλευσης προστατεύεται βάσει του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι Γεωγραφικές Ενδείξεις (ΓΕ) είναι μια μορφή πνευματικής ιδιοκτησίας που δείχνει ότι ένα προϊόν – π.χ., ένα τρόφιμο, κρασί ή απόσταγμα – έχει μια συγκεκριμένη γεωγραφική προέλευση, ή αλλιώς μια γεωγραφική ένδειξη που προστατεύει το κύρος και/ή τα χαρακτηριστικά του ως προερχόμενο από συγκεκριμένα πρότυπα παραγωγής και επεξεργασίας βάση της τοποθεσίας προέλευσής του. Οι Γεωγραφικές Ενδείξεις, ωστόσο, κάνουν περισσότερα από αυτό, διότι στατιστικές έρευνες δείχνουν ότι οι βιομηχανίες που σχετίζονται με τα πρότυπα πιστοποίησης προέλευσης τροφίμων υποστηρίζουν σχεδόν 400.000 θέσεις εργασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και συνεισφέρουν πάνω από 20 δισ. ευρώ στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της ΕΕ. Επιπλέον, οι ΓΕ παίζουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών.

Οι νόμοι περί πνευματικής ιδιοκτησίας συνεισφέρουν στο έργο της διασφάλισης της προστασίας των εμπορικών ονομάτων και διακριτικών σημάτων σε προϊόντα που συσχετίζονται με συγκεκριμένες περιοχές. Αυτό συμβαίνει τόσο σε εθνικό, διεθνές όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Όσον αφορά το τελευταίο, σύμφωνα με την ΕΕ εκτός από ένα σταθερό και καλά ανεπτυγμένο πλαίσιο για την προστασία των ονομάτων των γεωργικών προϊόντων, των τροφίμων, και των ποτών, απέναντι σε μια ευρεία γκάμα πρακτικών, όπως η μίμηση,  που μπορεί να παραπλανήσουν τον καταναλωτή όσον αφορά την πραγματική προέλευση του προϊόντος, δημοσιεύτηκε ένας κανονισμός για την προστασία των ΓΕ για τα ονόματα των βιοτεχνικών και βιομηχανικών προϊόντων, επεκτείνοντας έτσι την ήδη καθιερωμένη προστασία ΓΕ σε άλλα προϊόντα εντός της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει δώσει το τελικό πράσινο φως στη μεταρρύθμιση που ενισχύει περαιτέρω την προστασία για τις ΓΕ σε προϊόντα όπως κρασί, ποτά και γεωργικά προϊόντα και αναμένεται σύντομα η αναθεώρηση και έγκριση από το Συμβούλιο και έπειτα η δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Το σύστημα της ΕΕ για τις ΓΕ στα γεωργικά προϊόντα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη χορήγηση των εγγραφών των γεωργικών προϊόντων πιστοποιημένης γεωγραφικής ένδειξης (ΠΓΕ). Οι παραγωγοί που δεν ανήκουν στην ΕΕ πρέπει να απευθύνουν τις αιτήσεις τους απευθείας (ή μέσω των εθνικών τους αρχών) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ οι αιτήσεις των παραγωγών της ΕΕ αποστέλλονται στις εθνικές αρχές για εξέταση και στη συνέχεια προωθούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν προφανείς λάθη και ότι λαμβάνονται υπόψη οι ευρωπαϊκοί νόμοι και τα συμφέροντα των εμπλεκόμενων μερών εκτός από το Κράτος Μέλος της αίτησης (Κανονισμός Αρ. 1151/2012). Χάρη στις κοινές προσπάθειες του Γραφείου της ΕΕ για τα Εμπορικά Σήματα και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σήμερα είναι δυνατό να προβάλλονται όλες οι γεωργικές γεωγραφικές ενδείξεις που έχουν καταχωρηθεί στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν χρησιμοποιώντας το τη βάση δεδομένων GIview. Το GIview, ξεκίνησε το 2020 και θεωρείται η πλέον πλήρης και αξιόπιστη βάση δεδομένων ΓΕ παγκοσμίως.

Λόγοι καταχώρησης πιστοποιημένης γεωγραφικής ένδειξης προϊόντων

Υπάρχουν αρκετά πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την επιτυχημένη καταχώρηση μιας γεωγραφικής ένδειξης σε ένα προϊόν. Καταρχάς, οι γεωγραφικές ενδείξεις προστατεύουν από την απαξίωση από τρίτους των ονομάτων και τη φήμη των προϊόντων που συσχετίζονται με συγκεκριμένες περιοχές. Η προστασία σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ έχει επίσης ερμηνευτεί ευρέως στη νομολογία: οι δικαιούχοι της ΓΕ μπορούν να εμποδίσουν όχι μόνο τις μιμήσεις της καταχωρημένης ΓΕ, αλλά και προσπάθειες συκοφαντίας μιας τέτοιας ΓΕ. Δεύτερον, και εξίσου σημαντικό, οι ΓΕ θεωρούνται εργαλεία που εξασφαλίζουν ότι η τοπική παραγωγή είναι οικονομικά εφικτή, βοηθούν στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ ενός προϊόντος και άλλων τοπικών δραστηριοτήτων όπως πολιτιστικές δραστηριότητες, τουρισμός και τέχνη, καθώς και στην υποστήριξη ευρύτερων κοινωνικών στόχων όπως η βιωσιμότητα.

Το μέλλον των ΓΕ στην ΕΕ φαίνεται υποσχόμενο και ποικίλο.

Η μεταρρύθμιση του συστήματος ΓΕ της ΕΕ έχει φτάσει πλέον στον τερματισμό της. Θεωρείται ότι το Γραφείο της ΕΕ για τα Εμπορικά Σήματα (EUIPO) θα παίξει ακόμα πιο σημαντικό ρόλο στο σύστημα των ΓΕ, καθώς θα είναι υπεύθυνο για την εξέταση και τη χορήγηση εγγραφών ΓΕ σε επίπεδο ΕΕ για βιοτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα. Κρίσιμο σημείο αποτελεί η πρόσφατη εκκίνηση του Κέντρου Γεωγραφικής Ένδειξης (GI Hub), το οποίο λειτούργησε μερικές μέρες μετά τη δημοσίευση του νέου Κανονισμού ΓΕ (New GI Regulation). Το Κέντρο ΓΕ του EUIPO παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις ΓΕ, απευθύνεται σε όλους, από επιχειρηματίες χωρίς γνώσεις σχετικά με τις ΓΕ έως δικαιούχους των ΓΕ, και περιλαμβάνει ερωτήσεις και απαντήσεις, άρθρα και οτιδήποτε θελήσει να γνωρίζει ο κάθε ενδιαφερόμενος. Επιπλέον, το κέντρο είναι ελκυστικό αισθητικά, εύκολο στη χρήση και παρέχει περιεχόμενο υψηλού επιπέδου και συνδέσμους τόσο για τα ΓΕ σε βιοτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα όσο και για τα γεωργικά προϊόντα.

Αναφορικά οι Προστατευόμενες Γεωγραφικές Ενδείξεις της Εύβοιας περιλαμβάνουν:

• Οίνοι ΠΓΕ Εύβοια
• Οίνοι ΠΓΕ Ριτσώνα
• Οίνοι ΠΓΕ Ληλάντιο Πεδίο
• Οίνοι ΠΓΕ Κάρυστος
• Οι Ρετσίνες της Εύβοιας

Αναφορικά τα Προστατευόμενα Προϊόντα της Εύβοιας περιλαμβάνουν:

• Ξηρά Σύκα Κύμης ΠΟΠ
• Ξερά Σύκα Ταξιάρχη ΠΟΠ
• Κονσερβολιά Ροβιών ΠΟΠ
• Μέλι Κισσούρι